جدیدترین اخبار یزد

بازي بر سر هویت بنای تاریخی زندان اسکندر در يزد!



در حالی که برخی زندان اسکندر
را بنای قديمي مدرسه ضیائیه می‌دانند و خواهان تغییر عنوان این بنای تاریخی هستند،
این تفکر با استناد و شواهد تاریخی پذیرفتنی نیست.






به گزارش ایسنا – منطقه یزد، گاهاً شایعاتی
در رابطه با تغییر نام «زندان اسکندر» به «مدرسه ضیائیه» در یزد مطرح می‌شود که بعضاً
برخی از ساکنان محله فهادان و کسبه از این مسئله گلایه‌مند هستند و لطمه زدن به هویت
این بنای تاریخی ارزشمند را عاملی در رکود گردشگران این منطقه می‌دانند.


البته برخی دیگر نیز نسبت به این كه محل مذكور
زندان اسکندر است، ابراز ترديد مي‌كنند به عبارتي معتقدند كه زندان اسکندر، بنای تاریخی
دیگری است و بناي فعلي بايد تغییرنام پیدا کند چرا كه بسياري از گردشگران در هنگام
مشاهده اين مكان به هویت بناهای تاریخی یزد بي‌اعتماد مي‌شوند.


با اين حال بنظر می‌رسد پراکندن شایعات نامعلومی
در رابطه با بناهای تاریخی ارزشمند یک شهر جهانی منجر به لطمه زدن به صنعت گردشگری
و عدم اعتماد گردشگران به هویت تاریخی آن می‌شود لذا باید در رابطه با برچسب زدن به
بناهای تاریخی دقت نظر و توجه بیشتری شود.




زندان اسکندر قطعاً مدرسه ضیائیه
نیست


«ذات‌الله نیکزاد» عضو هیات علمی پژوهشگاه
میراث فرهنگی و گردشگری کشور در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا – منطقه یزد، با اشاره به
این که زندان اسکندر قطعاً و یقینا مدرسه ضیائیه نیست، اظهار می‌کند: هر چند حقیقت
در رابطه با هویت اصلی بنای زندان اسکندر، هویت نامعلوم و اثبات شده‌اي نيست اما با
مراجعه به تاریخ یزد متوجه خواهیم شد که برطبق شواهد این بنا به هیچ وجه مدرسه ضیائیه
نيز نبوده است.



وی با بیان این که مشخصات مدرسه ضیائیه با
استناد به تاریخ مطابقتي با بنای زندان اسکندر ندارد، می‌گوید: مدرسه ضیائیه در کتب
تاریخی دارای مناره‌هایی به همراه کاشی‌‌كاری بوده و موقعیت آن نيز با این بنای تاریخی
مطابقت ندارد.



این مسئول با اشاره به عنوان دو مدرسه ضیائیه
«سرپُلوک» و «شهرستان» در تواریخ، تصریح می‌کند: مدرسه ضیائیه‌ي سرپُلوک که مشخصا در
محله‌ای با همین عنوان در یزد باید قرار داشته باشد و مدرسه ضیائیه‌ي شهرستان هم که
در این محل قرار نداشته است.


وي ادامه مي‌دهد: البته در تاریخ یزد از بنایی
با عنوان «زندان اسکندر» در محله شهرستان و در نزدیکی مسجد چهل محراب یاد شده که این
محل فاصله نزدیکی با بنای کنونی زندان اسکندر دارد و در رابطه با موقعیت این بنا در
این محل نيز در تاریخ بسیار یاد شده است.



وی با تاکید بر این که آنچه در مورد زندان
اسکندر گفته شده مقصود زندان به معنای خاص آن نیست، می‌گوید: زندان در نامگذاری بنای
تاریخی زندان اسکندر، یک عنوان کلی است که در گذشته در یزد متداول بوده است اما بحث
اصلی، برگزیدن عنوان زندان برای این بنای تاریخی است که هنوز هم چرايي آن مشخص نیست
ولي در مجموع در اين كه زندان اسکندر، مدرسه ضیائیه نبوده هیچ شکی وجود ندارد.



نیکزاد با اشاره به بررسی‌های موجود در
مورد بنای تاریخی زندان اسکندر، خاطرنشان می‌کند: قطعاً دلیلی ندارد که زندان اسکندر
تغییرنام پیدا کند چرا که حتی براساس تاریخ یزد نیز تنها در دهه 40 و بنا بر
دلايلي نامشخص از این محل به عنوان مدرسه ضیائیه یاد شده که اساس آن نیز پذیرفته
نشده و تنها در قالب فرضیه عنوان شده است.




زندان اسكندر مشخصاً زندان
نبوده است


این پژوهشگر کشوری با تاکید بر این که زندان
در عنوان این بنا یادآور رویداد زندانی شدن و شکنجه بزرگان پارسی در یزد قدیم است،
می‌گوید: این بنا مشخصاً یک زندان در قالب زندان نبوده و واژه‌ای متداول به معنای «جا
و مکان» بوده و بیشتر برای یادآوری یک رویداد تاریخی و در قالب نام نشانه‌ای ساخته
شده است.



وی با تاکید بر این که دست یافتن به نشانه‌های
تدفین، گور، اسکلت و بقایای استخوان انسان‌ها در این بنا نمی‌تواند مستندی بر زندان
بودن آن باشد، می‌گوید: محدوده‌هایی مانند حسینیه فهادان، بقعه دوازده امام و بنای
مشهور زندان اسکندر و فضای سبز آن، در گذشته گورستان بوده و مطمئنا در کاووش‌ها شواهدی
از تدفين در دوره‌هاي اسلامی نیز بدست آمده که مسئله‌ای عجیب نیست.


نیکزاد با اشاره به گنبد قدیمي و گنبدخانه
بزرگ و کارشده بنای زندان اسکندر، یادآور می






شود: هرچند این بنا نیز دارای کتیبه بوده و وجود
مدفنی در آن بعید نیست اما باید دانست که در فرهنگ یزد تدفین در گنبدخانه‌ها و خانقاه‌ها
نیز امری جاافتاده بوده و وجود بقاعی مانند سید رکن‌الدین، چنين امكاني را دور از ذهن
نمي‌كند.


وی پرداختن به مسئله باستان‌شناسی در این
بنا را به منظور مشخص شدن هویت و اطلاعات مجهول این بنای تاریخی ضروری می‌خواند و می‌گوید:
با این اقدام گره‌‌ي کور هویت زندان اسکندر باز می‌شود؛ البته پژوهش و شواهدی در رابطه
با این بنای تاریخی با عنوان «چیستی» در شماره 78 مجله اثر منتشر شده است که علاقمندان
می‌توانند به آن مراجعه کنند.




اشاره به زندان اسكندر در
اشعار لسان‌الغيب


البته «محمد خدادادی» استادیار گروه زبان
و ادبیات فارسی دانشگاه یزد
هم در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا – منطقه یزد، به مصرع
«دلم از وحشت زندان سکندر بگرفت» از حافظ شيرازي اشاره و اظهار می‌کند: حافظ با
بهره‌گيري از آرایه‌ی ادبی «ذکر جزء و اراده کل»، از عنوان زندان اسكند استفاده
كرده اما این عنوان صرفاً به عنوان بناي تاريخي زندان اسکندر نیست و مجازی از تمام
شهر يزد است.


وی با بيان اين كه امكان وجود چنین محله‌ای
و بنایی در يزد وجود داشته است، تصريح مي‌كند: قطعا در سفر حافظ به یزد، از دوران قبل
از اسلام، اسطوره‌هایی محلی در مورد رویداد تاریخی اسکندر وجود داشته که اسکندر بزرگان
و عاملان پارسی را به یزد و بعداً به این مکان فرستاده است.


 

ارسال یک پاسخ

ایمیل شما منتشر نمی شود.
فیلدهای اجباری با علامت * مشخص شده اند.

*

تماس با ما | RSS | نقشه سايت

تمامي حقوق براي پایگاه خبری یزد تو محفوظ ميباشد و استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز است